Niemirów
Miasto Niemirów, Obwód Winnicki. Cmentarz polski

Polski cmentarz w Niemirowie znajduje się w odległości 2,5 km od centrum miasta, na jego wschodnich obrzeżach, od strony wjazdu z Illiniec (ul. Illiniecka). Cmentarz „zaciśnięty” ze wszystkich stron przez zabudowania prywatne oraz strefę przemysłową (patrz schemat). Cechą charakterystyczną cmentarza jest całkiem dobrze uporządkowany jego teren oraz naprawione rozbite w czasach komunizmu pomniki nagrobkowe o liczbie 120-130. Około 50 proc. z nich udało się zidentyfikować. Na cmentarzu niemirowskim pracowała ekipa konserwatorska z Wrocławia, o czym telewizja wrocławska przygotowała audycję.
Dzieje cmentarza oraz lokalnej wspólnoty polskiej zostały gruntownie zbadane przez nauczyciela historii Leonida Petrowa, który jest w obecnej chwili ciężko chory i pracuje w szkole miejscowej jako psycholog. Wyniki jego badań z informacji zastępcy Przewodniczącego Rady Rejonowej p. Sergija Witalijewicza Ukryńskiego, który jest również przewodniczącym miescowego stowarzyszenia polskiego (tel. kom. +380968897929) niebawem mają się ukazać drukiem.
W części wschodniej cmentarza, jak wynika ze słów osób starszych, i co rzuca się w oczy ze względu na nagrobki, są pochowani bogatsi Polacy. Szczególną uwagę zwraca na siebie grobowiec o kształcie kurhanu, wybudowany z olbrzymich głazów, na których jest wmontowana duża wypolerowana płyta, wykonana z granitu, wymiary której przekraczają podobne do niej płyty co najmniej czterokrotnie. Na tej płycie widnieje napis w języku polskim: „Grób rodziny Chodkiewiczów”. Na tym cmentarzu nie ma współczesnych pochówków. Ostatni pogrzeb odbył się tutaj w roku 1952.
Warte uwagi są wiadomości, pochodzące od miejscowego mieszkańca, którego posesja podchodzi tuż pod ogrodzenie cmentarza. Z jego słów wynika, że on był świadkiem tego, jak pewna delegacja z Polski ekshumowała (przeprowadzała ponowny pochówek) szczątki, znajdujące się w jednym z grobów. Tym świadkiem jest pan Wiaczesław Borysowicz Iwanow (tel. kom. +38067786 3881).

Badanie polskiego cmentarza w Niemirowie przeprowadził w dniach 23-24 maja 2016 roku Igor Płachotniuk na zlecenie Stowarzyszenia „Kresowiacy”, tłumaczenie Walery Franczuk.

Польське кладовище у Немирові, Вінницька область

Кладовище знаходиться у 2,5км. від центру міста на східній околиці в сторону Іллінців ( вул. Іллінецька). Кладовище є «затиснуте» зі всіх сторін приватним сектором і промзоною (див.схему). Особливістю кладовища є більш-менш впорядкована територія і певний ремонт збитих надгробних пам’ятників – всього числом 120-130. З них вдається ідентифікувати половину. На кладовищі працювала молодіжна делегація з Вроцлава а вроцлавське телебачення підготувало сюжет (в період каденції генер. консула п. Кш. Свидерика).
 Є грунтовне історичне дослідження щодо історії кладовища і місцевої польської громади, проведене учителем історії Леонідом Петровим (сьогодні працює у місцевій школі психологом). Незабаром має бути надрукований варіант дослідження – за словами заступника голови райради Укринського Сергія Віталійовича. Він же очолює місцеву громаду польського товариства моб.096 88 97 929
У східній стороні кладовища, за словами старожилів і це видно по надгробним пам’ятникам поховані більш знатні ( заможні поляки). Особливо тут виділяється гробниця-курган з великих каменів і незвично великою полірованою масивною ( за розмірами перевищує подібні в 4 рази) гранітною плитою з надписом польською мовою «Гроб родини Ходкевичей» - «Grob rodziny Chodkieviczów». Сучасних поховань не має – останнє було у 1952р.
Заслуговує уваги інформація місцевого сторожила, котрий впритул мешкає до огорожі кладовища і був свідком, як делегація з Польщі викопувала ( перепоховання) останки одного поховання. Свідок Вячеслав Борисович Іванов моб. 067 786 38 81.

 23-24. 05.16 звіт склав Ігор Плахотнюк